در جستجوی حیات در منظومه شمسی، دانشمندان بیشتر تمرکز خود را روی اقیانوس‌های مایعی گذاشته‌اند که زیر لایه‌های یخی قمرهای سرد پنهان شده‌اند.

شاید باورنکردنی باشد که سیاره کوتوله‌ای مثل پلوتو، با این فاصله زیاد از خورشید، بتواند زیر سطح خود اقیانوسی از آب مایع داشته باشد.

اما اگر واقعاً چنین اقیانوسی وجود داشته باشد، آیا این مکان را به یکی از بهترین گزینه‌ها برای جستجوی نشانه‌های حیات در خارج از زمین تبدیل نمی‌کند؟

تنها ۱۵ دقیقه پس از نزدیک‌ترین گذر از پلوتو در ۱۴ جولای ۲۰۱۵ (۲۳ تیر ۱۳۹۴)، فضاپیمای «افق‌های نو» ناسا به سمت خورشید برگشت و تصویری گرفت که شبیه به غروب آفتاب بود. این تصویر، کوه‌های یخی ناهموار و دشت‌های مسطح یخی را نشان می‌داد که تا افق پلوتو کشیده شده بودند. (عکس از: ناسا/آزمایشگاه فیزیک کاربردی دانشگاه جانز هاپکینز/موسسه تحقیقاتی جنوب غربی)

شواهدی برای وجود اقیانوس در پلوتو

جهان‌هایی با آب مایع در خارج از زمین چیز تازه‌ای نیستند. برای مثال، می‌دانیم که قمر اروپا مشتری و قمر انسلادوس زحل اقیانوس‌های بزرگی زیر لایه‌های یخی خود دارند و شاید شرایط مناسبی برای رشد حیات میکروبی در آن‌ها فراهم باشد.

اقیانوس‌های این دو قمر (اروپا و انسلادوس) ممکن است زیست‌پذیر باشند، چون نشانه‌هایی از مواد مغذی و گرمای لازم برای حیات در آن‌ها پیدا شده است.

در پلوتو یخ آب پیدا شده است، اما آیا ممکن است زیر سطح یخ‌زده‌اش آب مایع هم داشته باشد؟

لایه غبار آبی پلوتو که توسط دوربین «رالف/چندطیفی مرئی» فضاپیمای «افق‌های نو» ثبت شده است. (عکس از: ناسا/JHUAPL/SwRI)

در دسامبر ۲۰۱۶ (آذر ۱۳۹۵) گزارش شد که گرمای داخلی پلوتو می‌تواند زیر پوسته یخی‌اش، یک اقیانوس زیرسطحی با عمق حداقل ۱۰۰ کیلومتر (۶۰ مایل) را حفظ کند.

در ژوئن ۲۰۲۰ (خرداد ۱۳۹۹)، این نظریه مطرح شد که این اقیانوس فرضی حتی ممکن است در زمان شکل‌گیری‌اش زیست‌پذیر بوده باشد.

این اقیانوس می‌تواند امروز هم قابل سکونت بماند، اگر شرایط به اندازه کافی گرم باشد.

علاوه بر این، یک اقیانوس برای اینکه بتواند میزبان حیات باشد، نباید حاوی سموم مضری مانند آب‌اکسیژنه (هیدروژن پراکسید) باشد.

اقیانوس‌های بسیار بزرگی ممکن است زیر لایه‌های یخی پلوتو قرار گرفته باشند که این به معنای امکان وجود حیات است.

وجود اقیانوس در پلوتو به چه معناست؟

اگر واقعاً اقیانوسی زیر یخ‌های پلوتو وجود داشته باشد، بسیار عمیق‌تر و در نقطه‌ای تاریک‌تر و سردتر از منظومه شمسی قرار می‌گیرد؛ ۴.۵ برابر دورتر از قمر اروپا و بیش از دو برابر دورتر از قمر انسلادوس. این فاصله و شرایط سخت می‌تواند مانعی جدی برای حیات میکروبی باشد.

اما وجود چنین اقیانوسی ثابت می‌کند که اقیانوس‌های آب مایع حتی در فاصله بسیار زیاد پلوتو از خورشید هم می‌توانند وجود داشته باشند.

اما فعلاً، در مورد وجود اقیانوس در پلوتو هنوز به قطعیت نرسیده‌ایم.

دقیق‌ترین رنگ‌های طبیعی که فضاپیمای «افق‌های نو» در سال ۲۰۱۵ ثبت کرد. (عکس از: ناسا/آزمایشگاه فیزیک کاربردی دانشگاه جانز هاپکینز/موسسه تحقیقاتی جنوب غربی/الکس پارکر)

این مقاله در شماره جولای ۲۰۲۵ (تیر ۱۴۰۴) مجله «بی‌بی‌سی آسمان شب» به چاپ رسیده است.